Kronika Jezuitów poznańskich (młodsza) tom I

Tom ukazujący Reformatów powstawał w klasztorze tego zgromadzenia na Śródce. Łaciński w większości rękopis obejmuje historię klasztoru w XVII i XVIII wieku.

Na jego kartach pojawiają się postacie mieszczan i rzemieślników śródeckich (Śródka była wówczas odrębnym od Poznania organizmem, z własną radą i burmistrzem), kawalerów maltańskich z Komandorii, donatorów spośród wielkopolskiej szlachty.

Dramatyczne wrażenie robią ostatnie zapisy, notowane pospiesznie, po polsku, na gorąco relacjonujące anektowanie klasztoru przez Prusaków, a potem urządzenie w kościele lazaretu dla żołnierzy napoleońskich.

Dziś miejsce to jest nieco zapomniane, mało znane ogółowi poznaniaków - w kościele p.w. św. Kazimierza mieści się parafia polsko-katolicka, natomiast w budynku klasztornym - zakład dla głuchoniemych. Może wydanie "Kroniki" zwróci uwagę na ten barokowy zabytek.

Pisane przez zakonnice w XVII i XVIII wieku kroniki stanowią nie tylko cenne źródło historyczne do dziejów klasztoru, lecz także barwny zapis obyczajów, życia codziennego miasta i jego mieszkańców, m.in. z okresu najazdu szwedzkiego. 

Tom zawiera zapiski urzędników z okresu od końca XIV do połowy XVII wieku. Obok "służbowych" notatek i aktów wydawanych przez rajców, pisarze zamieszczali krótkie informacje o ważnych wydarzeniach bieżących. Kronika ta jest więc dziełem ponad 30 autorów, z których najstarszy żył prawie 400 lat wcześniej od najmłodszego i stanowi niezwykłą mozaikę, relacjonując obok wielkich uroczystości czy klęsk także takie wydarzenia, jak to, że w andrzejki 1504 r. przed katedrą szlachcic Gostyński zabił rajcę Macieja, złotnika, który uwiódł mu żonę czy spór między rzeźnikami a radą, z powodu którego na Wielkanoc 1541 r. brak było mięsa i wielu poznaniaków musiało spożywać potrawy wielkopostne.

Relacjonuje dzieje budowy zespołu klasztornego na górze św. Wojciecha, a także dramatyczne momenty z ówczesnego życia miasta - zarazy, pożary, oblężenia, czy - nieposiadające takiego znaczenia historycznego, lecz niemal równie burzliwe - wydarzenia towarzyszące obchodom wielkanocnego dyngusa. Nie brak też anegdot, czasem nieco makabrycznych, które mogłyby stać się inspiracją dla scenariusza filmowego - jak historia młodej szlachcianki, która uciekając przed grożącym jej niebezpieczeństwem, schroniła się w karmelitańskim klasztorze w przebraniu mnicha, czy opowieści o pościgach za rabusiami i złoczyńcami.

To jeden z najcenniejszych zabytków historiografii europejskiej z przełomu X i XI wieku. Starannie wykształcony, krytyczny i samodzielny w sądach biskup merseburski Thietmar (975-1018) stworzył wybitne dzieło, ukazujące dzieje Niemiec, Słowiańszczyzny połabskiej, Polski, Czech oraz Węgier. Sporo uwagi poświęcił w nim stosunkom polsko-niemieckim w czasach Mieszka I i Bolesława Chrobrego, a także sprawom wewnętrznym państwa polskiego. Kronika jest jednak przede wszystkim wspaniałą panoramą panowania na tronie cesarskim Ottonów I, II i III oraz Henryka II.

Dzieje domowe... obejmują krótki okres od września 1781 do stycznia 1793 roku. Jest to diariusz prowadzony w Szkole Wojewódzkiej, powołanej przez Komisję Edukacji Narodowej w dawnym Kolegium Jezuickim, bezpośredniej poprzedniczce słynnego gimnazjum ad sanctam Mariam Magdalenam. Zapiski przynoszą relacje z życia szkoły, a także wiadomości z miasta - o uroczystościach, remontach ratusza czy zamku, powodziach, wielkich mrozach ("do 22 stopnia podług ciepłomiaru p. Reaumera") i z kraju, np. o podpisaniu konfederacji w Targowicy.

Starannie wykształcony, krytyczny i samodzielny w sądach biskup merseburski Thietmar (975–1018) stworzył wybitne dzieło, ukazujące dzieje Niemiec, Słowiańszczyzny połabskiej, Polski, Czech oraz Węgier. Sporo uwagi poświęcił w nim stosunkom polsko-niemieckim w czasach Mieszka I i Bolesława Chrobrego, a także sprawom wewnętrznym państwa polskiego. Kronika jest jednak przede wszystkim wspaniałą panoramą panowania na tronie cesarskim Ottonów I, II i III oraz Henryka II.