Prezydent Ratajski KMP 1/2026

Pierwszy tom „Kroniki Miasta Poznania” z 2026 roku nieprzypadkowo poświęcony jest Cyrylowi Ratajskiemu – wybitnemu prezydentowi międzywojennego Poznania i wizjonerowi, który konsekwentnie prowadził miasto ku nowoczesności, nadając mu rangę ośrodka o międzynarodowym znaczeniu. Wydanie – przygotowane tuż po roku 150. urodzin zasłużonego włodarza miasta – porządkuje wątki biograficzne z jego życia, przynosi pogłębione analizy na temat jego działalności, rodzinne wspomnienia, prezentację sylwetek współpracowników, a także podsumowanie Roku Cyryla Ratajskiego. To wielowątkowa opowieść o ambicji, odpowiedzialności i sile poznańskiego ducha.

Spis treści

Od redakcji 7

Miasto moje widzę ogromne

Cyryl Ratajski Przy wprowadzeniu w urząd w sali Rady Miejskiej, 26 IV 1922 roku 11
Przemysław Matusik Poznań, Polska, Słowiańszczyzna. Kategorie myśli Cyryla Ratajskiego 14
Jarosław Mulczyński „Polska nauka i sztuka niezmierzone mają teraz pole działania” Polityka kulturalna Cyryla Ratajskiego 35
Paweł Cieliczko Cyryl Ratajski – dyktator Powszechnej Wystawy Krajowej i twórca Międzynarodowych Targów Poznańskich 55
Sabina Haszyńska „Poznań uczy się chodzić i jeździć”. Walka miasta z komunikacyjną anarchią (1928–1931) 73
Katarzyna Lesińska Codzienność na szynach i kołach. Komunikacja miejska w Poznaniu w czasach Cyryla Ratajskiego 94

Różne oblicza

Cyryl Ratajski Przy powitaniu Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Stanisława Wojciechowskiego w Złotej Sali Ratusza, 27 IV 1924 roku 115
„Czcigodny Panie Prezydencie!”. Listy Cyryla Ratajskiego do Ignacego Jana Paderewskiego wstęp i opracowanie Piotr Grzelczak 117
Paweł Michalak Słowianofil pragmatyczny. Myśl słowiańska Cyryla Ratajskiego 136
Jarosław Matysiak Cyryl Ratajski jako kurator Fundacji „Nauka i Praca” im. Rektora Heliodora Święcickiego (1923–1939) 150
Aleksandra Pietrowicz Cyryla Ratajskiego lata ostatnie (wrzesień 1939–październik 1942) 166
„W górę serca i dalej do działania!”. Z Magdą Ratajską, wnuczką Cyryla Ratajskiego, rozmawia Piotr Grzelczak 214

Mowy Cyryla Ratajskiego – wybór subiektywny wstęp i opracowanie Patrycja Mania, Piotr Grzelczak 227
Napisali o prezydencie... wstęp i opracowanie Magdalena Mrugalska-Banaszak 254

Ludzie prezydenta

Cyryl Ratajski Przy wprowadzeniu w urząd Rady Miejskiej, 8 I 1930 roku 267
Maciej Moszyński Władysław Czarnecki. Architekt miejski i urbanista 271
Alina Kucharska Witold Hedinger. Przedsiębiorca, przewodniczący rady miejskiej 277
Magdalena Mrugalska-Banaszak Andrzej Kaźmierczak. Radca miejski 283
Alina Kucharska Władysław Mieczkowski. Adwokat, przewodniczący rady miejskiej, bankowiec, działacz polityczny 287
Magdalena Mrugalska-Banaszak Franciszek Musielewski. Kasztelan ratuszowy 292
Magdalena Mrugalska-Banaszak Helena Retz. Bibliotekarka 299
Piotr Grzelczak Tadeusz Szulc. Radca 305
Maciej Moszyński Stanisław Wachowiak. Organizator Powszechnej Wystawy Krajowej 310
Piotr Grzelczak Zygmunt Zaleski. Redaktor 316
Magdalena Mrugalska-Banaszak Dwa ratusze w dwudziestoleciu międzywojennym. Wystrój i wyposażenie 321
Cyryl Ratajski Prezydent miasta. Do Wysokiej Rady Miejskiej stoł[ecznego] miasta Poznania 349

Kronika

Patrycja Mania Rok Cyryla Ratajskiego 353
Szymon Mazur Przegląd wydarzeń (listopad 2025–styczeń 2026) 361