Wielkopolskie drogi do niepodległości Powstanie Wielkopolskie 1918-1919. Historie lokalne - Bergmann Olaf, Wojcieszyk Elżbieta

Włodzimierz Lewandowski, powstaniec wielkopolski, publicysta i historyk, to jeden z najwybitniejszych znawców dziejów powstania wielkopolskiego. Jak sam pisze, na ten fragment historii należy spoglądać szerzej i, zamiast o powstaniu wielkopolskim, należy pisać o udziale Wielkopolski w odbudowie Rzeczypospolitej w latach 1918 i 1919. Jego praca jest pierwszą próbą syntetycznego ujęcia udziału Wielkopolski w tym procesie.

Książka prezentuje wszystkie odnalezione i zinwentaryzowane na podstawie badań terenowych mogiły poległych oraz zmarłych z ran i chorób powstańców wielkopolskich wymienionych w publikacji W. Olszewskiego i Ł. Jastrząba Lista strat Powstania Wielkopolskiego od 27 grudnia 1918 roku do 8 marca 1920 roku (wyd. 2, Koszalin 2009).

Popularnonaukowe opracowanie młodego historyka z Bydgoszczy Krzysztofa Drozdowskiego, przygotowane specjalnie z okazji obchodzonego w styczniu 2020 roku stulecia przyłączenia Bydgoszczy do odrodzonej Polski.

Książka wypełnia lukę na rynku wydawniczym, ponieważ dotychczas brakowało spójnej, obszernej publikacji ukazującej tło ówczesnych wydarzeń i jednocześnie przypominającej to, co wydarzyło się podczas trzech historycznych dni stycznia 1920 roku: 19 stycznia – przekazanie symbolicznego klucza do bram miasta przez niemieckiego burmistrza reprezentantom społeczności polskiej, 20 stycznia – wkroczenie zwartych oddziałów Wojska Polskiego do Bydgoszczy oraz 22 stycznia – oficjalne, urzędowe włączenie Bydgoszczy do odrodzonej Polski. Autor korzystał z literatury naukowej, pamiętników, ówczesnej prasy oraz dotarł do mało znanych dokumentów przechowywanych w archiwach wojskowych i cywilnych. Tekst wzbogacają liczne zdjęcia z epoki, których część jest publikowana po raz pierwszy.. 

Zmartwychwstanie to poruszająca opowieść biograficzna, inspirowana losami pierwszej ofiary powstania wielkopolskiego.

Sześcioletni Franciszek Ratajczak, wzorem wielu współczesnych mu mieszkańców Księstwa Poznańskiego, udaje się wraz z rodziną na emigrację zarobkową do Westfalii. Mimo niełatwych warunków życia odnajduje w Zagłębiu Ruhry swoje miejsce na ziemi, choć jego życiowe wybory przynoszą konflikty z najbliższymi. Czynna działalność w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”, a potem doświadczenia zdobyte na frontach pierwszej wojny światowej skłaniają go jednak do powrotu do Poznania, gdzie uczestniczy w przygotowywaniu powstańczego zrywu.

Zdzisław Orłowski zapisał chlubną kartę w walce o niepodległość Polski, jako uczestnik Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, wojny z bolszewicką Rosją 1919-1920 i III Powstania Śląskiego w 1921 r. Połączył w swoim życiu walkę o niepodległość Polski z pracą dla niej. Kontynuował w ten sposób patriotyczne tradycje swoich przodków – uczestników XIX wiecznych powstań narodowych. 

Publikacja pt. "Drogi do niepodległości. Ziemia wschowska i pogranicze wielkopolsko-śląskie 1918-1920" to zbiór 17 artykułów dotyczących zagadnień związanych ze staraniami o odzyskanie przez Polaków wolności. Czytelnik znajdzie w niej interesujące artykuły przybliżające obraz ówczesnej Wschowy i Leszna. Polecamy także trójgłos w dyskusji o tożsamości, pamięci o Niepodległej na ziemiach zachodnich. Materiały są pokłosiem konferencji naukowej pod tym samym tytułem zorganizowanej w dniach 18-19 października 2018 roku. Recenzję naukową przygotowała prof. Bogumiła Burda z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Autorem opracowania graficznego jest Alina Mielcarek.

Kobiety w powojennym podziemiu zbrojnym odgrywały cichą, ale znaczącą rolę. Jako łączniczki czy sanitariuszki służyły w oddziałach leśnych, stanowiły istotne wsparcie dla zbrojnej działalności mężczyzn. Dr hab. Waldemar Handke podjął się trudu opisania losów związanych z Wielkopolską kobiet i dziewcząt, które w chwili próby okazały przywiązanie do wiary i patriotyzmu.