Podlasie. Przyroda, historia, współczesność - Anna Worowska, Adam Czesław Dobroński

Podlasie to kraina stanowiąca niegdyś niewielki fragment Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jego głównym, niejako stołecznym miastem był wówczas Drohiczyn leżący nad Bugiem. A Bug stanowi dzisiaj granicę między Podlasiem północnym, zaczynającym się gdzieś pod Augustowem i wchodzącym w całości w skład województwa podlaskiego, a Podlasiem południowym, będącym częścią województwa lubelskiego i mazowieckiego, kończącym się w okolicach Parczewa. Na obszarze tym zachowało się wiele obiektów zabytkowych, wśród których wyróżniają się budowle pałacowe, należące niegdyś do znakomitych rodów. Na terenie Podlasia północnego będą to rezydencje Branickich, Ossolińskich, Lubomirskich, Starzeńskich oraz miejskie pałace fabrykantów. W obrębie Podlasia południowego zostały zbudowane dla Radziwiłłów, Sapiehów, Kiszków, Ogińskich czy Krasińskich. Niektórzy z właścicieli pałacowych siedzib nie byli zbyt majętni, ale wyróżniali się wielkim patriotyzmem, uczestnicząc w insurekcji kościuszkowskiej, powstaniach – listopadowym, styczniowym i warszawskim. Wiele z ich rezydencji zostało bezpowrotnie zniszczonych podczas wojen przetaczających się przez polskie ziemie, ale te, które się zachowały, zostały przedstawione w tej książce i stanowią wspaniałą opowieść o historii tych ziem.  

Autor, historyk i pasjonat-regionalista, przedstawia w układzie alfabetycznym zabytki architektury z województwa mazowieckiego i podlaskiego. W 720 miejscowościach opisane zostały budowle sakralne, świeckie budowle publiczne, pałace i dwory, domy mieszkalne, zabudowania gospodarcze i inne. Wybór szczególnie cennych i ciekawych obiektów obejmuje także te często zapomniane, położone w małych miejscowościach, poza głównymi szlakami turystycznymi. Cennym uzupełnieniem jest 150 rzutów ich powstawania, plany historycznych centrów miast, mapy powiatów oraz liczne barwne zdjęcia wykonane w znacznej części przez autora.

Drewniane cerkwie, dawne synagogi, zabytkowe meczety. Kraina Otwartych Okiennic i Szlak Rękodzieła Ludowego. Podlasie to istna mozaika kultur, wyznań i narodowości. Wielbicieli natury przyciąga Puszcza Białowieska, w której można stanąć oko w oko z żubrem. Starorzecze meandrującego Bugu zachwyca dzikością, a w krajobrazie Suwalszczyzny dominują jeziora polodowcowe z których za najpiękniejsze uchodzą Wigry. W przewodniku Podlasie i Suwalszczyzna udało się zawrzeć to, co niezbędne, by zaplanować ciekawy wyjazd.

Podlasie i Suwalszczyzna to mieszanka dzikiej przyrody, wielokulturowości, sielskich pejzaży i bogatej historii. Południe regionu to przenikające się światy religii i natury. Dech w piersiach zapierają cztery wyjątkowe parki narodowe – Biebrzański, Białowieski, Wigierski i Narwiański. Wiele tu cerkwi i prawosławnych krzyży, gdzieniegdzie rozbrzmiewają religijne śpiewy. Na zachodzie rytm życia wyznaczają wody – rzeki i malownicze jeziora. Suwalszczyzna natomiast to sanktuarium ciszy, w którym nie brak łagodnych wzniesień i ludzi o gościnnych sercach.