Acta Medicorum Polonorum R. 3/2013 - Anita Magowska (Redaktor Naczelny)

Autor: Anita Magowska (Redaktor Naczelny)

Wydawnictwo: Kontekst

Rok wydania: 2013

Ilość stron: 226

Format: 17 x 24 cm

Oprawa: broszura

Rocznik poświęcony biografistyce lekarskiej redagowany przez Katedrę i Zakład

Historii Nauk Medycznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w

Poznaniu.

Zamieszczona na okładce fotografia przedstawia uroczyste odsłonięcie pomnika Józefa Dietla (1804-1878) w 1938 r. w Krakowie, unaoczniając, że pamięć po tym znakomitym klinicyście trwała jeszcze dziesiątki lat po jego śmierci. Życie i osiągnięcia Józefa Dietla fascynują nadal. Na łamach czasopism polsko-, niemiecko- i anglojęzycznych oraz w Internecie nadal ukazują się artykuły poświęcone Dietlowi, chociaż nie zawsze eksponujące jego polskość. W niektórych obcojęzycznych edycjach Wikipedii nawet zamieszczono informacje, że Dietl był Austriakiem, co wynika zapewne z faktu, że szereg lat pracował w Wiedniu, a najważniejsze jego prace naukowe zostały opublikowane w języku niemieckim. Z tej perspektywy zauważalny jest brak polskich przekładów niektórych ważnych prac Dietla, opublikowanych w języku niemieckim. Z tych względów w tym numerze „Acta Medicorum Polonorum” zamieszczony jest przekład artykułu znanego jako manifest nowej szkoły wiedeńskiej, czyli „Praktische Wahrnehmungen…”, napisanego przez ponad czterdziestoletniego Dietla, a więc doświadczonego lekarza dobrze znającego granice medycyny. Szczepan Cofta opatrzył „Praktyczne wskazania…” komentarzem współczesnego lekarza-humanisty.

Tekstem źródłowym jest też rozprawa doktorska Seweryna Gałęzowskiego (1801-1878), w

późniejszych latach życia zdolnego chirurga, któremu wydarzenia polityczne­ uniemożliwiły karierę

naukową w Wilnie. Problem ospy na przełomie XVIII i XIX w., a więc zasadniczy wątek tej

rozprawy, naświetliła Katarzyna Pękacka-Falkowska.

Wszystkie artykuły biograficzne, zamieszczone według chronologii życia ich bohaterów,

przedstawiają lekarzy wojskowych, których zawirowania historii zmusiły do trudnych wyborów

życiowych. Hermann Hinterstoisser (1861-1932) był lekarzem austriackim praktykującym w

Cieszynie w okresie zaborów, który pozostał w tym mieście po odzyskaniu przez Polskę

niepodległości, z oddaniem służąc miejscowej ludności. To właśnie przedstawiona przez Joannę

Lusek postać Hinterstoissera sprawiła, że pierwotne założenia „Acta Medicorum Polonorum” zostały

zweryfikowane i rozszerzone o biografie lekarzy obcokrajowców pracujących na ziemiach polskich i

często w pełni zasymilowanych.

Wiadomości o Stanisławie Bobiatyńskim (1886-?), lekarzu dowodzącym Pułkiem Strzelców

Wileńskich są niepełne; być może Czytelnicy dysponują wiedzą pozwalającą uzupełnić jego biografię.

Dramatycznie ułożyło się życie Szczepana Wacka (1895-1980), ofiary aparatu bezpieczeństwa w

komunistycznej Polsce, o którym napisała Maria Ciesielska. Biografie dwóch lekarzy przemyskich,

zmuszonych po II wojnie światowej do emigracji do Anglii, a więc Mariana Gorzeńskiego (1906-

2001) i Szczepana Kreicarka (1901-1963), zostały przygotowane przez Zenona Andrzejewskiego w

oparciu o cenne i w części mało dostępne źródła archiwalne.

Anita Magowska