Sprawa Jana Andrzeja Morsztyna w latach 1681-1683 - Grzegorz Kietliński

Grzegorz Kietliński, Sprawa Jana Andrzeja Morsztyna w latach 1681-1683, Poznań 2022, Wydawnictwo Kontekst, 98 ss.

Recenzenci

Prof. dr hab. Mirosław Władysław Nagielski, Wydział Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego Dr hab. Konrad Artur Bobiatyński, Wydział Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego

Streszczenie

Przedmiotem niniejszego artykułu jest epilog działalności dyplomatycznej Jana Andrzeja Morsztyna w 1683 r. Oto bowiem w 1683 r., przygotowujący się do wyprawy pod Wiedeń, król Jan III Sobieski zamierzał dokonać reorientacji polityki zagranicznej Rzeczypospolitej. Zmiana miała polegać na zerwaniu stosunków dyplomatycznych z Francją, a związaniu się sojuszem z Austrią. Na przeszkodzie do tego celu, jak domniemywał król, stał jeden z przedstawicieli stronnictwa związanego z Francją – podskarbi wielki koronny Jan Andrzej Morsztyn. Jan III postanowił wówczas wyeliminować członków opozycji (tj. stronnictwa profrancuskiego), doprowadzając do procesu przed sądem sejmowym jednego z jej przedstawicieli, Morsztyna. Szczególne nasilenie działalności politycznej Morsztyna, zwłaszcza na arenie międzynarodowej, wystąpiło w latach 1681-1683. W 1681 r. nie udało się królowi osądzić i pozbawić urzędów Morsztyna, z powodu zerwania obrad parlamentarnych, monarcha najbliższe dwa lata postanowił wykorzystać na zgromadzenie wystarczających dowodów do wykazania domniemanej zdrady podskarbiego. Tak przygotowany monarcha podczas obrad sejmu 1683 r. przedstawił zgromadzonym stanom odpowiednie dowody. Wówczas to podskarbi wielki koronny został oskarżony o defraudację pieniędzy publicznych, o prowadzenie korespondencji z zagranicznymi agentami i o zamiar detronizacji Jana III. Podskarbi, pozbawiony urzędu, zmuszony został do wyjazdu do Francji, gdzie spędził ostatnie lata życia (do 1693).

Słowa kluczowe

Francja, Rzeczpospolita, dwór, korespondencja, sąd sejmowy, spisek, ambasador, sejm, sejmiki