Agonia Polaków we Lwowie 1944-1959 - Piotr Olechowski

Książka przedstawia losy ludności polskiej we Lwowie w latach 1944–1959. Opowiada o masowych wysiedleniach polskich mieszkańców miasta w połowie lat czterdziestych XX w. (1944–1946) i tzw. drugiej repatriacji, która zakończyła się w 1959 r. Przybliża też codzienne losy tych Polaków, którzy zostali we Lwowie, opisuje funkcjonowanie Kościoła Rzymskokatolickiego i szkolnictwa polskojęzycznego, aktywność instytucji kultury (np. polskiego teatru), a także działalność przedwojennych uczonych narodowości polskiej w nowej rzeczywistości państwowej i politycznej. Publikacja jest próbą wypełnienia białej plamy w rodzimej historiografii. Wykorzystano w niej dokumenty pochodzące z dwudziestu pięciu polskich i ukraińskich archiwów, w przeważającej mierze nieobecne dotąd w obiegu naukowym.

SPIS TREŚCI

Wstęp ........................................................................................................ 9

1. Polska kultura w przestrzeni miejskiej oraz kontakty z krajem ....................... 32

Środki masowego przekazu w języku polskim ................................................. 32

Oficjalne obchody polskich świąt narodowych ................................................. 36

Polski teatr w radzieckim Lwowie .................................................................. 39

Przyjazdy gości znad Wisły i promocja kultury polskiej ..................................... 45

Zacieranie śladów polskiej spuścizny kulturowej .............................................. 77

Obraz Polski Ludowej we Lwowie ................................................................... 85

2. Polacy w życiu publicznym radzieckiego Lwowa ............................................ 90

Nastroje wśród polskiej inteligencji i wyjazdy uczonych w latach 1944–1946  ...... 90

Polacy w oficjalnych strukturach radzieckich .................................................. 105

Lwowskie uczelnie wyższe w okresie przejściowym 1944–1946 ........................ 112

Polscy uczeni na Uniwersytecie im. Iwana Franki ............................................ 118

Polscy uczeni w Lwowskim Instytucie Politechnicznym ..................................... 127

Polscy uczeni w Lwowskim Instytucie Medycznym ........................................... 141

Polscy uczeni w Lwowskim Instytucie Weterynaryjnym .................................... 145

Polscy uczeni w Lwowskim Konserwatorium Muzycznym .................................. 149

Polscy pracownicy w bibliotece im. Wasyla Stefanyka ...................................... 155

Polscy studenci na uczelniach wyższych radzieckiego Lwowa ............................ 169

Inni Polacy w życiu publicznym Lwowa .......................................................... 176

3. Polskojęzyczne szkolnictwo powszechne we Lwowie (1944–1959) ................. 184

Organizacja systemu szkolnictwa w radzieckim Lwowie w latach 1944– 1946 ..... 184

Szkoły polskojęzyczne w latach 1944–1946 ................................................... 210

Funkcjonowanie szkół z polskim językiem wykładowym w latach 1946– 1959 ..... 221

Codzienność w szkolnych murach: sowietyzacja i próby zachowania tożsamości... 258

4. Polacy a Kościół Rzymskokatolicki ............................................................. 277

Kościół Rzymskokatolicki we Lwowie w okresie przejściowym 1944– 1946 .......... 277

Likwidacja struktur, wyjazdy duchownych ...................................................... 285

Funkcjonowanie Kościoła w radzieckiej rzeczywistości ..................................... 292

Trudne lata pięćdziesiąte ............................................................................. 302

5. Życie codzienne Polaków w radzieckim Lwowie ........................................... 327

Organizacja życia w mieście ........................................................................ 327

Problemy mieszkaniowo-meldunkowe ........................................................... 329

Państwowa pomoc socjalna ......................................................................... 339

Sprawy kryminalne i drobne wykroczenia ...................................................... 341

Kontakty Polaków z sąsiadami ..................................................................... 350

Pozostałe problemy życia codziennego .......................................................... 352

„Ze Lwowa i do Lwowa” – ruchy migracyjne polskiej społeczności ..................... 354

Przyczyny pozostania we Lwowie ................................................................. 368

Zakończenie ............................................................................................. 371

Aneks ...................................................................................................... 379

Summary ................................................................................................. 440

Резюме .................................................................................................... 442

Bibliografia ............................................................................................... 444

Wykaz tabel ............................................................................................. 468

Wykaz ilustracji ........................................................................................ 474

Wykaz skrótów ......................................................................................... 476

Indeks osób ............................................................................................. 479