Na obcych ziemiach. Polacy na wychodźstwie w czasie II wojny światowej

Czy możliwe jest zobrazowanie losów tej części polskiego społeczeństwa, która podczas II wojny światowej znalazła się poza obszarem podległym niemieckiemu czy sowieckiemu okupantowi? Czy można zobaczyć drogę tych, którzy ocalili wolność poza okupowanym krajem- mimo że szli tak wieloma szlakami? Próbujemy udzielić odpowiedzi tym albumem, rysując w nim panoramę ich ówczesnych dążeń. To nasz pierwszy wspólny krok w wizualnej wyprawie przez doświadczenie wojenne.

Muzeum II Wojny Światowej podejmuje- także w albumach, razem z Ośrodkiem KARTA- zadanie sportretowania społeczeństwa polskiego po upadku II Rzeczypospolitej, w czasie największej traumy XX wieku. Ta wojna dla większości obywateli nie była rzeczywistością o charakterze militarnym- nie dotyczyła frontu, lecz okupacji. Ludność Polski po kilku tygodniach walk w 1939 roku doświadczyła podboju ze strony dwóch państw totalitarnych, o różnych ideologiach, ale o zgodnym celu: zniszczenia polskiej podmiotowości. Portretować będziemy to, co dla tej wojny kluczowe- okupację niemiecką i sowiecką, działanie Polskiego Państwa Podziemnego, los rozbrojonego wojska, represje wobec ludności cywilnej…

Zaczynamy jednak od albumu, który w dwóch wymiarach jest wyjątkowy. Po pierwsze- dotyczy niewielkiej części społeczeństwa, która wymknęła się okupantom. Postawa tej grupy rozstrzygnęła o zachowaniu atrybutów państwowości polskiej. Znaleźli się wśród nich zarówno politycy, generałowie, jak i zwykli ludzie. Tworzyli na uchodźstwie polskie władze, wojsko, szkolnictwo. Po drugie- cała przedstawiona w albumie ikonografia pochodzi z jednego źródła: ze zbiorów Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, jednej z najważniejszych instytucji polskiego wychodźstwa po II wojnie światowej.